Nieuwe ontwikkelingen bij eierstokkanker

De afgelopen vijftien jaar is de behandeling van eierstokkanker met medicijnen vrijwel niet veranderd. In 2010 zijn er wetenschappelijke resultaten gepresenteerd die mogelijk kunnen leiden tot verdere verbeteringen op het gebied van de behandeling van eierstokkanker. In december 2011 is een nieuwe behandeloptie geregistreerd voor vrouwen die de eerste keer voor gevorderde eierstokkanker worden behandeld met chemotherapie. Deze nieuwe behandeloptie betreft de toevoeging van een angiogeneseremmer aan chemotherapie (carboplatine en paclitaxel) bij patiënten met een gevorderd stadium van eierstok-, eileider- of primair peritoneumkanker. Veel nieuwe behandelmogelijkheden worden onderzocht. Zo wordt onderzocht of een andere toediening van de huidige middelen betere resultaten oplevert. Voorbeelden hiervan zijn het wekelijks in plaats van driewekelijks toedienen van paclitaxel in combinatie met driewekelijks carboplatin en bijvoorbeeld het toedienen van intraperitoneale chemotherapie, dat wil zeggen chemotherapie die rechtstreeks in de buikholte wordt toegediend.

Remming van angiogenese

Kankercellen zijn in staat om vanuit bestaande bloedvaten nieuwe bloedvaten te laten vormen (zogenaamde angiogenese). Deze bloedvaten zijn nodig om de groeiende tumormassa van zuurstof en voedingsstoffen te voorzien. Het molecuul VEGF speelt hierbij een belangrijke rol. VEGF bindt zich aan een zogenaamde receptor op de celwand en brengt daarmee een signaalstroom op gang die leidt tot de vorming van nieuwe bloedvaten. Met het oog op een effectieve behandeling is het belangrijk om angiogenese te voorkomen. Onderzoek heeft aangetoond dat bij de ontwikkeling van eierstokkanker VEGF al een in vroeg stadium een belangrijke rol speelt. Bovendien blijkt er een verband te bestaan tussen de hoeveelheid VEGF en de overlevingskansen.

Er zijn verschillende manieren om de biologische activiteit van VEGF te remmen:

  • Antilichamen die zich aan VEGF binden. In 2010 zijn de eerste fase III resultaten gepresenteerd bij de behandeling van eierstokkanker.
  • Moleculen die rechtstreeks de werking van de VEGF-receptor beïnvloeden: de zogenaamde tyrosinekinaseremmers. De tyrosinekinaseremmers zorgen ervoor dat de receptor geen signaal meer kan afgeven. Deze moleculen zullen echter ook andere receptoren dan VEGF-receptor beïnvloeden. Ook deze middelen worden momenteel in klinische studies onderzocht.
  • De zogenaamde VEGF-Trap: dit is een oplosbare VEGF-receptor die ervoor zorgt dat VEGF-moleculen zich niet meer aan hun doelreceptoren kunnen binden en dus niet meer kunnen activeren.
  • De zogenaamde Peptibody; bij dit middel berust de werking niet op remming van VEGF, maar heeft het een remmend effect op de signaalcascade.

 

Therapeutische processen die aangrijpen op VEGF

Therapeutische processen die aangrijpen op VEGF.

Sinds december 2011 is een angiogeneseremmer in combinatie met chemotherapie (carboplatine en paclitaxel) geregistreerd voor de behandeling van gevorderd eierstok-, eileider- of primair peritoneumkanker FIGO stadia IIIB, IIIC en IV. Lees hier meer over de diverse stadia van eierstokkanker.

PARP-remmers

PARP-remmers maken gebruik van bepaalde defecten in het herstelproces van DNA die voorkomen bij bepaalde soorten eierstokkanker (BRCA-mutatie, zie erfelijkheid). PARP is een enzym dat betrokken is bij herstel van DNA. Als remming van PARP plaatsvindt, worden DNA-breuken niet hersteld en zal celdood optreden. Op dit moment vinden er met verschillende PARP-remmers klinische onderzoeken fase II plaats bij patiënten met eierstokkanker. Er zijn al fase II resultaten gepresenteerd. Een fase III die de effectiviteit van deze middelen moet aantonen is nog niet opgestart.

Epidermale groeifactorremmers

Er wordt onderzoek gedaan naar het effect van EGFR- en HER2-remmers bij eierstokkanker. EGFR is een receptor op het celoppervlak voor de epidermale groeifactor. HER2 is een eiwit dat binding aan kan gaan met andere leden van de EGFR-familie. Sterke expressie van EGFR of HER2 wordt in verband gebracht met een korte ziektevrije overleving na eerste behandeling van eierstokkanker.